„O, Ty Brdo...”

O, Ty Brdo, Ty nasza rzeko,
my wioślarze znamy Cię —
Tuż od lądu w mgły daleko
łódź za łodzią chyżo mknie.

Nad Twych nurtów wartkim biegiem
ma wioślarski gniazdo, klub,
gdzie w ordynku i szeregiem
wykonywa czar swych prób.

Z banderami płyną łodzie
w tajemniczą, cudną dal
laur zdobywać na Twej wodzie
i mistrzostwo sennych fal.

A gdy Ciebie kryją lody,
wiosła leżą, drzemie ster,
my czekamy dni pogody,
gdy rozebrzmi chórał ster.

Hej. Druhowie, tędy z tego
czerpcie zdroje nowych sił,
aby wszyscy za jednego,
a za wszystkich jeden był.

Niechaj silna, zgodna praca
bezustannie u nas wre,
którą słońca blask ozłaca
na kochanej, naszej Brdzie.

„O, Ty Brdo...” - autor nieznany

 

1.  Policyjny Klub Sportowy w 1935 roku
Nieistniejący obiekt znajdował się na Wyspie Młyńskiej obok Białego Spichrza od 1933 roku Funkcjonował do czasu II wojny światowej.

Police Sports Club, 1935.
This now nonexistent building had been standing on the Młyńska Island near the White Granary since 1933. The club operated until World War II.

2. Międzynarodowe Regaty Wioślarskie
Tor regatowy, jako najstarszy tego typu obiekt w Polsce, czasy świetności przeżywał w okresie międzywojennym. Poza imprezami krajowymi odbywały się tu również zawody o randze międzynarodowej.

International Sailing Regatta
The regatta course, which was the oldest facility of this type in Poland, had its heyday during the interwar period. In addition to national events, it also hosted international competitions.

3. Wioślarze na Brdzie w 1914 roku
Bydgoszcz posiada bogate tradycje wioślarskie, stąd wywodzi się wielu mistrzów. Obecność licznych klubów tej dyscypliny sprawiła, iż jest ona określana jako stolica polskiego wioślarstwa.

Rowers on the Brda River, 1914
Bydgoszcz has great rowing traditions, which can be confirmed by many local rowing champions. Thanks to numerous clubs involved in this sport, it has been known as the Polish rowing Capital.

4. Otwarcie przystani wioślarskiej Wyższej Szkoły Realnej. 

Fot. Paul Nawrotzki & Emil Wehram Bydgoszcz, 1914

Opening of the rowing marina of the „Real Higher School”. 

Photo Paul Nawrotzki & Emil Wehram Bydgoszcz, 1914

5. Przystań klubu wioślarskiego „Gryf”, przy ul. Karmelickiej.

Autor nieznany Bydgoszcz, ok. 1930

Marina of the rowing club „Gryf”, at Karmelicka Street. 

Author unknown. Bydgoszcz, around 1930

6. Budynek Klubu Wioślarskiego „Frithjof” w 1914 roku

Klub założono w 1894 roku, natomiast kilka lat później został wybudowany imponujący murowany obiekt. Po II wojnie światowej do 1996 roku budynkiem zarządzało Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie, (fot. Paul Nawrotzki & Emil Wehram)

„Frithjof” Rowing Club building, 1914.
The club was founded in 1894; a few years later, an impressive brick building was built. After World War II, until 1996, the building was administered by the Bydgoszcz Rowing Association.

Wioślarski salut na Brdzie
Autor nieznany. Bydgoszcz, 1914.

Rowing salute on Brda
Author unknown. Bydgoszcz, 1914.

  

Źródła/sources:

a) Zbiory Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy

b) B. T. W. 1920-1930  działalność Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego w pierwszych 10-ciu latach swego istnienia. Wyd. Jubileuszowe Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego. Opracował: Władysław Żewicki. Bydgoszcz, 1930.

 

c) „Dawno temu w Bydgoszczy - A Long Time in Bydgoszcz”, redakcja Ewy Garbaciak i Krzysztofa Walentowskiego. Wyd. Quixi Media, Bydgoszcz 2020.  

Proszę zobaczyć post „Brdyujście 1927”

Albatros ląduje na stajni

  Zwiedzając Internet w poszukiwaniu pamiątek po dawnej Bydgoszczy, natrafiłem na dwie ciekawe fotografie. Przedstawiają one awaryjne lądowanie lub katastrofę lotniczą samolotu Albatros B.II (Kon) 429/16 w lutym 1918 roku. Zdjęcia znalazłem na stronie producenta modeli samolotów "Wingnut Wings". Zaciekawiony postanowiłem poprosić twórców strony o więcej informacji dotyczących zdjęć. Po dwóch dniach dostałem miłą odpowiedź z Nowej Zelandii, bo właśnie tam działają twórcy modeli "Wingnut Wings". Okazało się, że zdjęcia wykonano w Bydgoszczy i są one częścią albumu dotyczącego ćwiczeń na samolotach Albatros. 

     Po trzech latach zupełnie przypadkowo natrafiłem na ten album, który znajduje się w zasobach http://www.europeana1914-1918.eu. Fotografie są autorstwa Augusta Zieglera, którego zadaniem podczas I wojny światowej był zwiad lotniczy na liniach przyfrontowych, a także dokumentacja fotograficzna zestrzelonych samolotów. W albumie jest dość dużo zdjęć Bydgoszczy z lotu ptaka i m.in. bydgoskiego lotniska. 

Ciągnąc wątek Albatrosa na stajni dodam dwa zdjęcia z tego albumu. Resztę fotografii z albumu opublikuję poniżej. Podam również link do niego, w którym umieszczono zdjęcia, czasem drastyczne pokazujące zniszczenia i zmagania lotnictwa w okresie Wielkiej Wojny.    

 

W 1917 roku Albatros B.II (Kon) 429/16 rozbił się na dachu koszar (stajni) 

 3 Pułku Dragonów von Derfflingera przy ulicy Szubińskiej

 Źródło: Wingnut Wings (0310-101)

  Albatros B.II to niemiecki dwupłatowy samolot wielozadaniowy - szkolny, łącznikowy i rozpoznawczy skonstruowany w 1914 roku w niemieckiej wytwórni lotniczej Albatros Werke AG w Berlinie. Samoloty używano w latach I wojny światowej od 1915 roku przez wojskowe lotnictwo niemieckie i austro-węgierskie, jako samoloty łącznikowe i szkolne. W początkowym okresie wojny używane były także jako rozpoznawcze i sporadycznie bombowe, zastąpione później w tych rolach przez uzbrojone samoloty klasy C, w tym wywodzące się z B.II samoloty Albatros C.I. W późniejszym okresie głównie używano ich do szkolenia, w tej roli przetrwały do lat 20., także w lotnictwie cywilnym.

 W 1917 roku Albatros B.II (Kon) 429/16 rozbił się na dachu koszar (stajni) 3 Pułku Dragonów von Derfflingera przy ulicy Szubińskiej

 Źródło: http://www.europeana1914-1918.eu

W 1917 roku Albatros B.II (Kon) 429/16 rozbił się na dachu koszar (stajni) 

3 Pułku Dragonów von Derfflingera przy ulicy Szubińskiej

Źródło: Wingnut Wings (0284-14)

  W lotnictwie polskim samoloty Albatros B.II znalazły się w 1918 roku zaraz po odzyskaniu niepodległości, kiedy zdobyto w Małopolsce 14 samolotów szkolnych tego typu. W 1920 roku dodatkowo w warsztatach na lotnisku Ławica w Poznaniu zmontowano ze zdobytych części jeszcze 15 samolotów tego typu (inne dane: 10). Łącznie z późniejszymi zakupami, liczba Albatrosów B.II używanych w Polsce mogła sięgnąć 64 sztuk lub więcej. Samoloty Albatros B.II używano w Polsce głównie do szkolenia, lecz część użyto także do celów rozpoznawczych i bombowych m.in. w 1. i 15. eskadrach wywiadowczych podczas wojny polsko-radzieckiej. W lotnictwie wojskowym były używane do połowy lat dwudziestych. Nieliczne samoloty były używane w polskim lotnictwie cywilnym do początku lat 30.

 W 1917 roku Albatros B.II (Kon) 429/16 rozbił się na dachu koszar (stajni) 3 Pułku Dragonów von Derfflingera przy ulicy Szubińskiej

 Źródło: http://www.europeana1914-1918.eu

W 1917 roku Albatros B.II (Kon) 429/16 rozbił się na dachu koszar (stajni) 3 Pułku Dragonów von Derfflingera przy ulicy Szubińskiej

 Źródło: http://www.europeana1914-1918.eu

Niestety, podczas szkoleń pilotów dochodziło do licznych wypadków i uszkodzeń płatowców. Podstawową ich przyczyną były błędy popełnione przez uczniów-pilotów. Na przykład w latach 1925-1926 skasowano w Bydgoszczy 38 samolotów. Niektóre z tych wypadków kończyły się śmiercią ucznia-pilota lub instruktora. Oto niektóre z nich. W 1921 roku miały miejsce dwie katastrofy. 7 czerwca podczas lotu służbowego zginął ppor. uczeń-pilot Gustaw Leo, natomiast 27 sierpnia podczas lotu ćwiczebnego na Albatrosie B II rozbił się koło Mogilna st. szer. uczeń pil. Ludwik Darowny.

***

Auguste Ziegler urodził się 4 czerwca 1899 roku w Turckheim (Francja, Alzacja, Haut-Rhin). Znany był jako Guchti. Szkoły podstawową i średnią odbył za rządów niemieckich w Turckheim i Colmar w Haut-Rhin. W połowie wojny, w wieku 16 lat w 1915 lub 1916 roku został powołany do odbycia służby wojskowej w armii niemieckiej. Jego zadaniem była obserwacja lotnicza i przeprowadzanie lotów zwiadowczych na liniach wroga. Jego misją, w porozumieniu z pilotem samolotu, było wykonywanie zdjęć lotniczych i filmów. August miał aparat sprzężony z maszynerią, za pomocą której musiał wybrać liczbę zdjęć na sekundę podczas fotografowania oraz liczbę dostosowaną do napotkanych okoliczności. Musiał też robić zdjęcia z ziemi, głównie zestrzelonym samolotom. W 1917 roku, w wieku 18 lat, wysłał pocztówkę do swojej 17-letniej młodszej siostry Alice, a także do swojego wówczas 10-letniego młodszego brata Mariusa. Te dwie karty z fotografią przedstawiającą go w okopie zostały wysłane przez „Feldpost” (poczta polowa) z Bromberg (Bydgoszcz). Pierwotnie było to polskie miasto przyłączone do Cesarstwa Niemieckiego. Podczas lotu niebezpieczeństwo tych misji było duże i miał szczęście, że przeżył wszystkie zadania. Pod koniec wojny w 1918 roku, opanowując język Goethego lepiej niż francuski, rozpoczął studia w Hochschule de Mittweida (Wyższej Szkole Zawodowej), gdzie uzyskał dyplom inżyniera elektryka z wyróżnieniem. Mittweida to miasto w Saksonii w Niemczech. Został dyrektorem technicznym zakładów gazowych i elektrycznych Sarrebourg (spółka akcyjna) w Mozeli. W maju/czerwcu 1940 roku, w czasie inwazji wojsk niemieckich na terytorium Francji, exodus wraz z rodziną zaprowadził go w rejon Centrum, gdzie jako oficer rezerwy armii francuskiej z rozkazu podpalił skład paliwa lotniczego w Nargis (Loiret) 15 km od Montargis.

 

1. Możliwe, że to Auguste Ziegler

2. Brda i Stary Rynek

3. Lotnisko i ulica Szubińska

4. Kościół Św. Trójcy i Plac Poznański

5. Okolice dworca głównego 

6. Brda i Stary Rynek

 

7. Okolice dworca głównego 

 

8. Most na Wiśle w Fordonie

 

9. Śródmieście i Stare Miasto. Widoczny Las Gdański 

 

10. Lotnisko przy ulicy Szubińskiej

 

11. Prawdopodobnie bydgoskie lotnisko

 

12. Lotnisko

 

13.

 

14.

 

Zdjęcia poniżej prawdopodobnie wykonane na naszym lotnisku i jego okolicach

 

15.

 

16.

 

    17.

 

18.

 

19. 

 

20.

 

21.

 

22.

 

23. 

 

24.

 

25. 

 

26.

 

 Link do albumu

Źródła:
Arkadiusz Kaliński "Bydgoskie lotnisko w latach 1916-1939 (cz.2). Organizacja wojskowych szkół lotniczych w Bydgoszczy w latach 1920-1938 i działalność szkoły pilotów [w:] Kronika Bydgoska XX, 1998. wyd. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 1999

Wikipedia
https://pl.wikipedia.org/wiki/Albatros_B.II

Wingnut Wings
http://www.wingnutwings.com/ww/

Europeana 1914-1918

http://www.europeana1914-1918.eu

Koperta pełna zdjęć

Pan Jarosław Stanek postanowił wzbogacić bloga o swoje kadry wykonane w Bydgoszczy na początku lat 70 XX w. na aparacie PENTACON SIX 6x6. Dostarczył do redakcji kopertę pełną zdjęć.

1) Koperta "Foton", archiwum Jarosław Stanek

2) ul. Przesmyk, fot. Jarosław Stanek

3) ul. Pocztowa, fot. Jarosław Stanek

3) ul. Gdańska, fot. Jarosław Stanek

4) Wyspa Młyńska, fot. Jarosław Stanek

5) Brda w pobliżu śluzy trapezowej, 

fot. Jarosław Stanek

6) Brda, fot. Jarosław Stanek

7) ul. Podwale, fot. Jarosław Stanek

8) ul. Podwale, fot. Jarosław Stanek

9) ul. Podwale, fot. Jarosław Stanek

10) Kamienice w miejscu przyszłego Ronda Toruńskiego,
fot. Jarosław Stanek
 

11) ul. Zaułek, fot. Jarosław Stanek

12) Brda / Przystań, fot. Jarosław Stanek

13) ul. Zaułek, fot. Jarosław Stanek

14) Koperta "Foton", archiwum Jarosław Stanek

Uwaga!

Jeżeli masz zamiar pożyczyć zdjęcie i opublikować je na swoim blogu, stronie www lub w innym miejscu internetu, to proszę podaj źródło skąd ono pochodzi oraz nie usuwaj "znaku wodnego" ze zdjęcia. Bądź w porządku i podawaj zawsze źródło.
Dziękuję.