Przypominam artykuł Urszuli Bosiackiej pt. „Początki telekomunikacji w Bydgoszczy”, który ukazał się w książce pt. „Bydgoska gospodarka komunalna”. Praca zbiorowa pod redakcją Stefana Pastuszewskiego. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1996. Zapraszam do lektury.
„Dzieje telefonów na terenie Bydgoszczy biorą swój początek od czerwca 1884 roku, gdy rozpoczęto budowę sieci telefonicznej. W dniu przekazania budynku poczty było 37,5 km linii telefonicznej i 37 odbiorców z 41 aparatami telefonicznymi. Telefonią zainteresowani byli przede wszystkim przemysłowcy, kupiectwo, izby handlowe. W łączności miejscowej, bo o takiej na początku mogła być mowa, skomunikowano najpierw izbę handlową i kolejową ekspedycję towarową. Chodziło o szybką informację na temat przybywających przesyłek, jak również ekspedycję towarów nie tylko drogą kolejową. W następnym roku dobudowano 27,3 km linii telefonicznej do łącznej długości 64,8 km przy 60 odbiorcach; wykonano 86.157 rozmów telefonicznych.
1 września 1885 roku wybudowany został i oddany do użytku gmach poczty bydgoskiej usytuowany na rogu ulic: Pocztowej i Marchlewskiego. W budynku tym znajdowały się telegraf i pierwsza na bydgoskim terenie centrala telefoniczna.
Fotopolska / jaxan
W tym samym czasie w Czersku przy porcie drzewnym na Bartodziejach Małych i przy ul. Orla otwarto ajencje pocztowe z telefonem do użytku ogólnego z połączeniem z centralą miejską. Dalsza rozbudowa sieci telefonicznej przeprowadzona była bieżąco, w roku 1890 do długości 132 km i przyłączono 90 odbiorców.
Przełomowym był rok 1892, kiedy to w mieście było 132 abonentów. Nadeszła chwila, by pomyśleć o łączności międzymiastowej. Rozpoczęto wtedy budowę linii w kierunku Berlina, Poznania, Torunia, Gdańska, Elbląga i Królewca. W roku 1893 łączność z powyższymi miastami była możliwa, dodatkowo wykonano połączenie z Gnieznem. Ze statystyki wynika, że w pierwszym roku łączności międzymiastowej przeprowadzono 373.500 rozmów miejscowych, 3636 zamiejscowych, nie licząc 58.711 przyjętych telegramów. Z powodu takiego ruchu Urząd Telefoniczny wprowadził służbę 24-godzinną.
Przełomowym był rok 1892, kiedy to w mieście było 132 abonentów. Nadeszła chwila, by pomyśleć o łączności międzymiastowej. Rozpoczęto wtedy budowę linii w kierunku Berlina, Poznania, Torunia, Gdańska, Elbląga i Królewca. W roku 1893 łączność z powyższymi miastami była możliwa, dodatkowo wykonano połączenie z Gnieznem. Ze statystyki wynika, że w pierwszym roku łączności międzymiastowej przeprowadzono 373.500 rozmów miejscowych, 3636 zamiejscowych, nie licząc 58.711 przyjętych telegramów. Z powodu takiego ruchu Urząd Telefoniczny wprowadził służbę 24-godzinną.
W roku 1896 Bydgoszcz otrzymała łączność z Piłą i Inowrocławiem. W dwa lata później z Kruszwicą, Solcem Kujawskim, Nakłem i Białośliwiem Od roku 1899 ze Szczecinem. Łączenia powyżej 500 km odległości były raczej wątpliwej jakości z uwagi na szumy i przeszkody na łączach, tym samym słyszalność wzajemna nie była gwarantowana. Połączenie małych miast było następujące: Koronowo 17 lipca 1899 roku z 8 odbiorcami, Fordon 23 sierpnia 1900 roku z 18 odbiorcami, Wyrzysk 25 sierpnia 1901 roku z 19 odbiorcami.
Dodać należy, że według księgi adresowej z roku 1936/37 w Bydgoszczy abonentów telefonicznych wg danych z 1 grudnia 1935 roku było 2332, rozmów miejscowych 6.706.263, zamiejscowych i zagranicznych 318.327.
Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe
1 marca 1934 roku Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna (PASTA) przejęła z rąk Poczty Polskiej sieć telefoniczną. Działała w całym kraju, unowocześniając polską telefonię. Centrala znajdowała się w budynku Poczty Głównej i była już za mała; miała 1784 abonentów. PASTA kupiła wobec tego parcelę od fabrykanta Pfeffekorna, przy ul. Pomorskiej 6 i zbudowała nową centralę. Ta, obsługiwana ręcznie, uruchomiona została 1 grudnia 1934 roku. W ciągu pół roku przystosowano ją jednak do połączeń automatycznych. PASTA zajmowała się także zakładaniem telefonów - koszt 10 zł - oraz konserwacją i eksploatacją sieci. W chwili mobilizacji w 1939 roku centralę na Pomorskiej przejęło wojsko obsadzając ją odpowiednio przeszkolonymi telefonistkami z PWK.
Lata 1945 - 1983
Gdy po okupacji hitlerowskiej Bydgoszcz została zdobyta 24 stycznia 1945 roku sieć i centrala telefoniczna w wyniku działań wojennych były zniszczone.
W pierwszych dniach 1945 roku uruchomiono 100 NN centralę ręczną i otrzymano pierwsze zlecenie na założenie telefonu do Komendy Wojennej Miasta. 4 lutego 1945 roku podłączono pierwszych sześciu abonentów do tej centrali. W marcu 1945 roku zatrudnionych było 74 pracowników, którzy stopniowo zaczęli odbudowywać zniszczoną Centralę Automatyczną - systemu SALME o pojemności 3000 NN. Jej uruchomienie nastąpiło 23 marca 1946 roku. W tym czasie podłączono pierwszy dalekopis do Torunia, a trzy tygodnie później do Łodzi. W lutym 1946 roku było ich w Bydgoszczy już 10 sztuk.
Od 1 marca 1947 roku Bydgoszcz miała 2118 abonentów, a w 1957 roku, po rozbudowie, pojemność centrali telefonicznej wynosiła 6000 NN.
Rok 1958 to początki budowy Bydgoskiego Węzła Telekomunikacyjnego. W 1959 roku rozpoczęto budowę Centrali Automatycznej Bydgoszcz - Śródmieście o pojemności 6000 NN systemu STROWGER typ 32 AB oraz Centrali Automatycznej Bydgoszcz - Bielawy o pojemności 3000 NN.
1 września 1961 roku uruchomiona została Zasadnicza Szkoła Łączności przy Rejonowym Urzędzie Telekomunikacyjnym w Bydgoszczy. Młodzież po trzyletniej nauce uzyskiwała zawód - monter urządzeń telekomunikacyjnych.
Rok 1958 to początki budowy Bydgoskiego Węzła Telekomunikacyjnego. W 1959 roku rozpoczęto budowę Centrali Automatycznej Bydgoszcz - Śródmieście o pojemności 6000 NN systemu STROWGER typ 32 AB oraz Centrali Automatycznej Bydgoszcz - Bielawy o pojemności 3000 NN.
1 września 1961 roku uruchomiona została Zasadnicza Szkoła Łączności przy Rejonowym Urzędzie Telekomunikacyjnym w Bydgoszczy. Młodzież po trzyletniej nauce uzyskiwała zawód - monter urządzeń telekomunikacyjnych.
Należy też wspomnieć, że 8 listopada 1961 roku uruchomiono pierwszą wiejską łącznicę automatyczną typu AG 50 w Osielsku.
Pod koniec 1961 roku Bydgoszcz posiadała 6842 abonentów telefonicznych:
z tego: czterocyfrowych - 5447
pięciocyfrowych - 1395
Projekt racjonalizatorski autorów: Janusz Plewa, Zygmunt Kuźmiński, Zygmunt Michalski i Henryk Wilkosz stworzył możliwość przełączenia 7 kwietnia 1962 roku wszystkich abonentów czterocyfrowych na numery pięciocyfrowe. Liczba abonentów telefonicznych w tym roku wzrosła do 7300 NN.
17 października 1962 roku nastąpiło uroczyste otwarcie obiektu przy ul. Chodkiewicza 61, w którym znalazły miejsce:
Pod koniec 1961 roku Bydgoszcz posiadała 6842 abonentów telefonicznych:
z tego: czterocyfrowych - 5447
pięciocyfrowych - 1395
Projekt racjonalizatorski autorów: Janusz Plewa, Zygmunt Kuźmiński, Zygmunt Michalski i Henryk Wilkosz stworzył możliwość przełączenia 7 kwietnia 1962 roku wszystkich abonentów czterocyfrowych na numery pięciocyfrowe. Liczba abonentów telefonicznych w tym roku wzrosła do 7300 NN.
17 października 1962 roku nastąpiło uroczyste otwarcie obiektu przy ul. Chodkiewicza 61, w którym znalazły miejsce:
1/ centrala międzymiastowa
2/ centrala automatyczna - Bielawy
3/ komplet urządzeń zasilających
4/ stacja wzmacniakowa
5/ pomiarownia wojewódzka
W okresie tym została oddana również do eksploatacji nowa centrala depesz oraz zainstalowano i uruchomiono urządzenia informacji słownej.
Według stanu z 30 czerwca 1963 roku w Bydgoszczy czynne były centrale:
1/ Śródmieście o pojemności 6000 NN
2/ Bielawy o pojemności 3000 NN
o zajętości ogółem 8800 numerów oraz 32 abonentów teleksowych podłączonych do automatycznej centrali teleksowej.
2/ centrala automatyczna - Bielawy
3/ komplet urządzeń zasilających
4/ stacja wzmacniakowa
5/ pomiarownia wojewódzka
W okresie tym została oddana również do eksploatacji nowa centrala depesz oraz zainstalowano i uruchomiono urządzenia informacji słownej.
Według stanu z 30 czerwca 1963 roku w Bydgoszczy czynne były centrale:
1/ Śródmieście o pojemności 6000 NN
2/ Bielawy o pojemności 3000 NN
o zajętości ogółem 8800 numerów oraz 32 abonentów teleksowych podłączonych do automatycznej centrali teleksowej.
Sierpień 1963 roku to rozbudowa o dalsze 2000 NN Centrali Automatycznej Śródmieście.
Kolejne działania to m.in.
9 marca 1964 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Solec Kujawski
9 marca 1964 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Sicienko
9 marca 1964 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Fordon
30 czerwca 1964 r - rozbudowa Centrali Automatycznej Śródmieście o kolejne 800 NN do pojemności 8800 NN
22 lipca 1965 roku - uruchomienie Centrali Automatycznej Błonie typ 32 AB o pojemności 2200 NN
2 lipca 1965 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Warszawa
31 grudnia 1965 roku - rozbudowa o 800 NN Centrali Automatycznej Błonie do pojemności 3000 NN
30 czerwca1966 roku - rozbudowa Centrali Automatycznej Śródmieście o 1200 NN do pojemności 9200 NN
22 kwietnia 1967 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Toruń
07 listopada 1970 roku - uruchomienie automatycznej centrali telegraficznej Bydgoszcz
20 stycznia 1972 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Włocławek
30 stycznia 1973 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Świecie
20 stycznia 1974 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Chojnice
25 stycznia 1974 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Koszalin
25 maja 1974 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Tuchola
20 czerwca 1974 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Wyrzysk
26 czerwca 1974 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Golub Dobrzyń
16 października 1974 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Nakło
30 grudnia 1974 roku - ruch automatyczny Bydgoszcz - Wrocław
W związku z nowym podziałem administracyjnym Państwa - Zarządzeniem Nr 32 Ministra Łączności z 20 czerwca 1975 roku - został utworzony 1 lipca 1975 roku Wojewódzki Urząd Telekomunikacji (WUT), którego obszarem działania było województwo bydgoskie.
W 1976 roku na terenie województwa bydgoskiego było 198 central o pojemności - 53820 NN - zajętość 50920 abonentów, co wynosiło 5,09 abonenta na 100 mieszkańców.
Na przestrzeni lat 1979-1983 w WUT liczba abonentów kształtowała się następująco: - 31 grudnia 1979 roku było 60398 abonentów
w tym: miasta 53031 abonentów
wieś 7367 abonentów
-31 grudnia 1980 roku było 63180 abonentów
w tym: miasta 55572 abonentów
wieś 7608 abonentów
-13 grudnia 1981 roku było 66658 abonentów
w tym: miasta 58993
wieś 7665
- 21 grudnia 1983 roku było 75460 abonentów
w tym: miasta 67217
wieś 8243
Na przestrzeni lat 1979-1983 w WUT liczba abonentów kształtowała się następująco: - 31 grudnia 1979 roku było 60398 abonentów
w tym: miasta 53031 abonentów
wieś 7367 abonentów
-31 grudnia 1980 roku było 63180 abonentów
w tym: miasta 55572 abonentów
wieś 7608 abonentów
-13 grudnia 1981 roku było 66658 abonentów
w tym: miasta 58993
wieś 7665
- 21 grudnia 1983 roku było 75460 abonentów
w tym: miasta 67217
wieś 8243
Telekomunikacja dzisiaj
Na mocy Ustawy o łączności z 23 listopada 1990 roku Minister Łączności dokonał przekształcenia państwowej jednostki organizacyjnej „Poczta Polska Telegraf i Telefon” w dwie odrębne jednostki. Powstało przedsiębiorstwo użyteczności publicznej „Poczta Polska” oraz jednoosobowa Spółka Skarbu Państwa - „Telekomunikacja Polska S.A.”
Telekomunikacja Polska S.A. działalność swą rozpoczęła 1 stycznia 1992 roku. Stworzono w ten sposób warunki do przyspieszenia rozwoju telekomunikacji, stopniowego dostosowywania infrastruktury telekomunikacyjnej i jakości usług do standardów europejskich, zrodziła się możliwość realizacji planów poprzez angażowanie znacznych środków finansowych własnych i zaciąganie kredytów w bankach krajowych oraz zagranicznych - Banku Światowym i Europejskim Banku Inwestycyjnym.
Telekomunikacja Polska S.A. działalność swą rozpoczęła 1 stycznia 1992 roku. Stworzono w ten sposób warunki do przyspieszenia rozwoju telekomunikacji, stopniowego dostosowywania infrastruktury telekomunikacyjnej i jakości usług do standardów europejskich, zrodziła się możliwość realizacji planów poprzez angażowanie znacznych środków finansowych własnych i zaciąganie kredytów w bankach krajowych oraz zagranicznych - Banku Światowym i Europejskim Banku Inwestycyjnym.
Punkt sprzedaży
Dzisiaj Telekomunikacja Polska nie jest już jedynym, ale największym operatorem publicznym sieci telekomunikacyjnej w kraju. Program który przyjęła Telekomunikacja Polska S.A. to modernizacja i rozbudowa infrastruktury telekomunikacyjnej. Jednakże potrzebne są znaczne nakłady finansowe, by nadrobić wieloletnie zaległości. Każdego roku konsekwentnie i systematycznie zwiększana jest dostępność do usług telefonicznych, poprawiana jest ich jakość, wprowadzane są dodatkowe nowe usługi.
Siedzibą dyrekcji Zakładu Telekomunikacji jest m. Bydgoszcz. Obszarem działania natomiast województwo bydgoskie.
W skład Zakładu Telekomunikacji wchodzi 8 Rejonów Telekomunikacji ze swoimi siedzibami w następujących miastach:
1. Rejon Telekomunikacji Bydgoszcz Północ, ul. Pomorska 6, Bydgoszcz
2. Rejon Telekomunikacji Bydgoszcz Południe, ul. Ujejskiego 43, Bydgoszcz
3.Rejon Telekomunikacji Bydgoszcz Wschód, ul. Tałdykina 1 (obecnie gen. Tadeusza Jordana-Rozwadowskiego), Bydgoszcz
4. Rejon Telekomunikacji Chojnice, ul. Kościerska 10, Chojnice
5. Rejon Telekomunikacji Inowrocław, ul. Wojska Polskiego 35, Inowrocław
6. Rejon Telekomunikacji Nakło n.Notecią, ul. Gimnazjalna 10, Nakło n.Notecią
7. Rejon Telekomunikacji Świecie n.Wisłą, ul. Sienkiewicza 2, Świecie n.Wisłą
8. Rejon Telekomunikacji Żnin, ul. Mickiewicza 5, Żnin
W Rejonach Telekomunikacji funkcjonuje piętnaście Biur Obsługi Klienta (BOK), zajmujących się kompleksową obsługą abonentów. Każde Biuro jest właściwe do przyjęcia wniosku o uzyskanie dostępu do sieci telekomunikacyjnej, tj. telefonu, teleksu, radiotelefonu, infolinii 800 itp. Można w nim dokonać wpłat za rachunki telefoniczne, zakupić karty magnetyczne, sprzęt telekomunikacyjny. Pracownicy BOK służą informacją i doradztwem w zakresie usług telekomunikacyjnych świadczonych przez TP S.A. Ponadto funkcjonują w Bydgoszczy punkty sprzedaży przy ul. Tałdykina 1 i przy ul. Wojska Polskiego 21, w których to punktach można dokonać również zakupu sprzętu telekomunikacyjnego, np. aparatów telefonicznych, faksowych, automatycznych sekretarek, części zamiennych, jak też kart telefonicznych, dokonać wpłaty za rachunki telefoniczne.
Rok 1992 dla Zakładu Telekomunikacji Bydgoszcz to ponad 149 tysięcy abonentów, w tym ponad 90 tysięcy w Bydgoszczy, a także wprowadzenie nowych aparatów publicznych typu URMET na karty telefoniczne. Pierwsze takie aparaty zostały zainstalowane w hotelach „Pod Orłem” i „City”.
Rok 1992 dla Zakładu Telekomunikacji Bydgoszcz to ponad 149 tysięcy abonentów, w tym ponad 90 tysięcy w Bydgoszczy, a także wprowadzenie nowych aparatów publicznych typu URMET na karty telefoniczne. Pierwsze takie aparaty zostały zainstalowane w hotelach „Pod Orłem” i „City”.
Wychodząc naprzeciw potrzebom klientów Zakład Telekomunikacji nadał numery końcowe aparatom publicznym, dając możliwość realizowania połączeń również do „budek telefonicznych”. Pierwszy taki numer uruchomiono w kabinie telefonicznej przy II Oddziale PKO przy Starym Porcie, w Bydgoszczy, tel. 454 163.
12. Fotografia z portalu Bydzia.pl
Lata 1992 - 1995 to okres bardzo znacznego przyrostu abonentów, z 149 tys do 195 tys. Tym samym osiągnięto w województwie bydgoskim wskaźnik tzw. gęstości telefonicznej mierzonej liczbą abonentów na 100 mieszkańców, wynoszący 17,2 dla województwa i prawie 28,0 dla miasta Bydgoszczy (wg stanu na 31 grudnia 1995 roku).
Realizując plany modernizacji i rozbudowy infrastruktury Zakład Telekomunikacji Polskiej S.A. w Bydgoszczy zainstalował w miejsce przestarzałych i drogich w eksploatacji central elektromechanicznych i ręcznych nowoczesne, o wysokiej niezawodności centrale elektroniczne.
Realizując plany modernizacji i rozbudowy infrastruktury Zakład Telekomunikacji Polskiej S.A. w Bydgoszczy zainstalował w miejsce przestarzałych i drogich w eksploatacji central elektromechanicznych i ręcznych nowoczesne, o wysokiej niezawodności centrale elektroniczne.
4 sierpnia 1992 roku. Źródło: Fotopolska / Shuto
W województwie bydgoskim są zainstalowane dwie tego typu centrale (EWSD i 5ESS), zapewniające abonentom nie tylko miasta Bydgoszczy, a także województwa niezawodną realizację połączeń międzymiastowych i międzynarodowych w ruchu automatycznym.
Ponadto unowocześniono sieć łączy międzycentralowych, zastępując tradycyjne łącza analogowo, łączami cyfrowymi pracującymi na kablach światłowodowych. I tak cała sieć międzycentralowa w Bydgoszczy jest siecią w pełni cyfrową, pracującą na urządzeniach światłowodowych firmy SAT Francja, SIEMENS Niemcy i AT&T.
Dzień to dla Zakładu uroczyste przyłączenie stutysięcznego abonenta miasta Bydgoszczy.
24 stycznia 1995 roku Zakład Telekomunikacji w Bydgoszczy uruchomił Promocyjne Centrum Telekomunikacji (PCT) przy ul. Dworcowej 4. Jest to pierwsza w Bydgoszczy placówka o charakterze promocyjno - usługowo - handlowym. Centrum jest miejscem promowania nowoczesnych technik telekomunikacyjnych, a także upowszechniania wiedzy o nowoczesnych usługach.
Ponadto unowocześniono sieć łączy międzycentralowych, zastępując tradycyjne łącza analogowo, łączami cyfrowymi pracującymi na kablach światłowodowych. I tak cała sieć międzycentralowa w Bydgoszczy jest siecią w pełni cyfrową, pracującą na urządzeniach światłowodowych firmy SAT Francja, SIEMENS Niemcy i AT&T.
Dzień to dla Zakładu uroczyste przyłączenie stutysięcznego abonenta miasta Bydgoszczy.
24 stycznia 1995 roku Zakład Telekomunikacji w Bydgoszczy uruchomił Promocyjne Centrum Telekomunikacji (PCT) przy ul. Dworcowej 4. Jest to pierwsza w Bydgoszczy placówka o charakterze promocyjno - usługowo - handlowym. Centrum jest miejscem promowania nowoczesnych technik telekomunikacyjnych, a także upowszechniania wiedzy o nowoczesnych usługach.
Ponadto w PCT klienci mają możliwość:
- realizowania połączeń miejscowych, międzymiastowych i międzynarodowych,
- nadania telegramu, teleksu, faksu,
- skorzystania z aparatu URMET i AWB (AWB - aparat do prowadzenia rozmów
miejscowych na żeton „A”),
- nabycia kart telefonicznych, żetonów, wydawnictw telekomunikacyjnych, sprzętu
telekomunikacyjnego i części zamiennych,
- skorzystania z serwisu sprzętu telekomunikacyjnego, usług kserograficznych,
- dokonania wpłat za rachunki telefoniczne,
- złożenia wniosku o przyznanie abonamentu telefonicznego.
Telekomunikacja Polska S.A. głosi, że jej celem jest:
- realizowania połączeń miejscowych, międzymiastowych i międzynarodowych,
- nadania telegramu, teleksu, faksu,
- skorzystania z aparatu URMET i AWB (AWB - aparat do prowadzenia rozmów
miejscowych na żeton „A”),
- nabycia kart telefonicznych, żetonów, wydawnictw telekomunikacyjnych, sprzętu
telekomunikacyjnego i części zamiennych,
- skorzystania z serwisu sprzętu telekomunikacyjnego, usług kserograficznych,
- dokonania wpłat za rachunki telefoniczne,
- złożenia wniosku o przyznanie abonamentu telefonicznego.
Telekomunikacja Polska S.A. głosi, że jej celem jest:
„Zaspokoić potrzeby naszych klientów, gwarantując
coraz lepszą jakość i szeroki zakres świadczonych usług.
Doskonaląc swoje umiejętności i wprowadzając nowoczesne
urządzenia techniczne mamy szansę spełnić oczekiwania
społeczeństwa”.
coraz lepszą jakość i szeroki zakres świadczonych usług.
Doskonaląc swoje umiejętności i wprowadzając nowoczesne
urządzenia techniczne mamy szansę spełnić oczekiwania
społeczeństwa”.
Bibliografia:
1. Krzysztof Błażejewski, Czy zrodzi się „bydgoski eksperyment telekomunikacyjny?”;
1. Krzysztof Błażejewski, Czy zrodzi się „bydgoski eksperyment telekomunikacyjny?”;
„Ilustrowany Kurier Polski” 1988, nr 38, s. 1,2
2. Edmund Czajkowski, Bydgoskie telefony mają 100 lat; „Ilustrowany Kurier Polski” 1986, nr 88, s. 4.
3. Jerzy Drozdowski, Na Bielawach czekają już kilkanaście lat. Kroczkami do własnego telefonu; „Dziennik Wieczorny” 1988, nr 7, s. 1,3
4. Maciej Kamiński, Co w telekomunikacji. Za rok 10 tysięcy nowych numerów; „Gazeta Pomorska” 1987, nr 257, s. 6
5. Andrzej Karnowski, 30 tys. Bydgoszczan w kolejce po telefon; „Ilustrowany Kurier Polski”
1987, nr 68, s. 8
6. Zbigniew Studniarski, Wkrótce nowe centrale i więcej telefonów; „Gazeta Pomorska” 1987,
nr 64, s. 8
7. Józef Szafrański, Namawiaczki na telefon... Światłowody na Wzgórzu Wolności? [Rozmowa z dyrektorem bydgoskiego WUT]|. Rozmowę przeprowadził Mariusz Piotrowski; „Dziennik Wieczorny” 1987, nr 65, s. 8
8. Telefonów jak na lekarstwo; „Kujawy” 1988, nr 13, s. 3
9. Wojciech Woźniak, Halo, Fordon? Słyszę cię... świetliście! Czy za trzy lata połączymy się z
Fordonem za pośrednictwem światłowodu? Pierwszy sygnał ze Wzgórza Wolności - za dwa
lata.; „Dziennik Wieczorny” 1987, nr 236, s. 1,8
10. Wojciech Woźniak, Wojewódzkie Centrum Telekomunikacji jedyną szansą bydgoskiej telefonii?; „Dziennik Wieczorny”, 1987, nr 188, s. 5
2. Edmund Czajkowski, Bydgoskie telefony mają 100 lat; „Ilustrowany Kurier Polski” 1986, nr 88, s. 4.
3. Jerzy Drozdowski, Na Bielawach czekają już kilkanaście lat. Kroczkami do własnego telefonu; „Dziennik Wieczorny” 1988, nr 7, s. 1,3
4. Maciej Kamiński, Co w telekomunikacji. Za rok 10 tysięcy nowych numerów; „Gazeta Pomorska” 1987, nr 257, s. 6
5. Andrzej Karnowski, 30 tys. Bydgoszczan w kolejce po telefon; „Ilustrowany Kurier Polski”
1987, nr 68, s. 8
6. Zbigniew Studniarski, Wkrótce nowe centrale i więcej telefonów; „Gazeta Pomorska” 1987,
nr 64, s. 8
7. Józef Szafrański, Namawiaczki na telefon... Światłowody na Wzgórzu Wolności? [Rozmowa z dyrektorem bydgoskiego WUT]|. Rozmowę przeprowadził Mariusz Piotrowski; „Dziennik Wieczorny” 1987, nr 65, s. 8
8. Telefonów jak na lekarstwo; „Kujawy” 1988, nr 13, s. 3
9. Wojciech Woźniak, Halo, Fordon? Słyszę cię... świetliście! Czy za trzy lata połączymy się z
Fordonem za pośrednictwem światłowodu? Pierwszy sygnał ze Wzgórza Wolności - za dwa
lata.; „Dziennik Wieczorny” 1987, nr 236, s. 1,8
10. Wojciech Woźniak, Wojewódzkie Centrum Telekomunikacji jedyną szansą bydgoskiej telefonii?; „Dziennik Wieczorny”, 1987, nr 188, s. 5
%20429~16%20crash%20on%20roof%20at%20Bromberg%20in%20February%201918%20(0310-101).jpg)
